Lublin – Zwiedzanie Trasa 3

Przejdziemy teraz ul. Krzemieniecką przez dzielnicę Kalinowszczyzna składającą się z kilku osiedli, w której dążono do bezkolizyjnego rozwiązania ruchu kołowego i pieszego. Usługi zlokalizowano wzdłuż zielonych ciągów pieszych. Autorami proj. dzielnicy są architekci: J. Androsiuk, S. Fijałkowski, J. Makowiecki, R. i S. Nowakowscy.

Przy ul. Walecznych nowy cmentarz żydowski założony w 1829 r., a zdewastowany przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. Zachował się ohel założyciela i rektora jesziwy Chachmej Lublin – Jehudy Meira Szapiro (zm. w 1933). Jego szczątki w 1958 r. przewieziono do Jerozolimy. Drugi ohel ochraniał szczątki słynnego cadyka Juhedy Lejba Eigera (zm. w 1888). Na cmentarzu pomnik z 1947 r. odsłonięty podczas zjazdu ocalałych Żydów Lublina i drugi pomnik w formie stylizowanej menory odsłonięty w 1987 r. w 45 rocznicę likwidacji getta lubelskiego. W 1988 r. ogrodzono cmentarz parkanem w formie macew, w których można umieszczać płyty nagrobkowe z nazwiskami zmarłych i pomordowanych. Każde pięć macew oddzielonych jest menorą, czyli siedmioramiennym świecznikiem. W 1991 r. otwarto izbę pamięci wg proj. arch. Stanisława Machnika, która składa się z przewróconej macewy powiększonej kilkakrotnie i tumby, czyli skrzyni nagrobkowej. W środku pierwsze pomieszczenie to iskor – miejsce pamięci i modlitwy za zmarłych. Po schodkach dostajemy się do wnętrza tumby, mogącej pomieścić 25 osób i posiadającej wszystkie elementy wystroju synagogi. Dodatkowo na ścianach tablice ukazujące historię cmentarza. Po przeciwnej stronie ul. Walecznych cmentarz katolicki z kwaterą mogił więźniów zamordowanych na Zamku tuż przed wyzwoleniem.

Przy zbiegu ul. Obywatelskiej, Lubartowskiej, Unickiej i al. Spółdzielczości Pracy znajduje się pomnik na grobie ułanów księcia Józefa Poniatowskiego, którzy zginęli 14 maja 1809 r. podczas potyczki z Austriakami. Trybowany wizerunek św. Rozalii z 1857 r. upamiętnia epidemię cholery panującą wówczas w Lublinie. Ulicą Lubartowską, wzdłuż której w XIX w. powstała nowa dzielnica żydowska, kierujemy się na południe. Pod nr. 85 gmach byłej Uczelni Mędrców Lublina – Jeszywat Chachmej Lublin, wyższej uczelni rabinackiej wybudowanej w l. 1924-30 ze składek Żydów z prawie całego świata. Inicjatorem budowy i pierwszym rektorem był rabin Jehuda Meir Szapiro (zm. w 1933), którego symboliczny ohel znajduje się na nowym cmentarzu żydowskim. Na budynku, w którym mieści się obecnie placówka Akademii Medycznej, umieszczona jest tablica pamiątkowa. Pod nr. 81 znajduje się budynek d. szpitala żydowskiego z 1886 r., który istniał do 27 marca 1942 r., kiedy to hitlerowcy zamordowali wszystkich chorych. Przypomina o tym tablica na gmachu. W pobliżu d. Dom Ludowy im. I.L. Pereca wybudowany przed samą wojną, z tablicą pamiątkową na ścianie frontowej. Po lewej, dojście ul. Ruską, kościół św. Mikołaja Biskupa położony na wzgórzu Czwartek, na którym od VII do X w. istniało osiedle. Według tradycji już w 986 r. miał tu stać kościół fundowany przez Mieszka I. Obecny zapewne został wystawiony w XVI w., a na pocz. XVII został przebudowany w stylu późnorenesansowym, ze sklepieniem kolebkowym o dekoracji stiukowej. Jest budowlą jedno-nawową z wielobocznym prezbiterium, w którym kamienna płyta nagrobna i alabastrowe popiersie księdza Walentego Turobojskiego (zm. w 1673 r.). Ambona, chrzcielnica i krata kute w żelazie pochodzą z 1903 r. Za kościołem św. Mikołaja, przy ul. Szkolnej okazały gmach szkolny wystawiony w 1924 r. wg proj. Ignacego Kędzierskiego, rozbudowany po II wojnie światowej. Dalej przy ul. Krzywej masywna bryła d. gimnazjum biskupiego, wzniesionego w l. 1927-31 wg proj. Jerzego Siennickiego.

Na zach. od skrzyżowania ul. Lubartowskiej z ul. Biernackiego, znajduje się d. zespół klasztorny Karmelitów Trzewiczkowych, później bonifratrów, obecnie szpital. Zespół wystawiony został w formie czworoboku w 1742 r. wg proj. Pawła Fontany. W 1839 r. zespół został przystosowany do potrzeb szpitala prowadzonego przez bonifratrów. Koło fasady kościoła krzyż upamiętniający powstańców 1863 r. Przy ul. Lubartowskiej 10 jest jedyna zachowana bóżnica lubelska pochodząca z pocz. XX w., która nadal służy jako miejsce modlitwy. Od 1987 r. istnieje przy niej Izba Pamięci Żydów Lublina, w której eksponowane są fotografie, przedmioty liturgiczne i historyczne oraz umieszczona jest tablica wymieniająca nazwiska Polaków niosących pomoc Żydom w czasie okupacji niemieckiej. W pobliżu pl. Ofiar Getta z pomnikiem z 1963 r. poświęconym pamięci żydowskich ofiar hitleryzmu, autorstwa Bogumiła Zagajewskiego i Janusza Tarabuły. Na pomniku cytat: „W każdej garstce popiołu szukam swoich bliskich” pochodzący z „Pieśni o zamordowanym żydowskim narodzie” I. Kacenelsona.

Nieopodal d. kościół i klasztor Karmelitanek Bosych, obecnie Karmelitów Bosych. Kościół wybudowany w l. 1635-44 i jest budowlą jednonawową z węższym prezbiterium, o cechach renesansu lubelskiego. Wnętrze ma bogatą sztukaterię. W 1906 r. wg proj. arch. Stefana Szyllera powstała attyka na dzwonnicy i szczyt nad kruchtą ozdobiony postaciami świętych wykonanych techniką sgraffito. Przy wznoszeniu świątyni wykorzystano pozostałości nie ukończonego dworu obronnego Rafała Leszczyńskiego wzniesionego w l. 1619-23 przez Jakuba Balina, w którym odbywały się nabożeństwa kalwińskie. Nabyły go karmelitanki i został przystosowany do potrzeb zakonnych. W pomieszczeniach klasztornych po II wojnie światowej mieścił się areszt NKWD. Od kościoła dochodzimy do pl. Władysława Łokietka, gdzie kończymy trasę.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *