Hrebenne

HREBENNE (granica państwa)

Wieś na Roztoczu Wschodnim. Znajdują się tu drogowe i kolejowe przejścia graniczne polsko-ukraińskie.

Wieś założona na pocz. XV w. przez osadników wołoskich. W 1472 r. wzmiankowana tu była cerkiew prawosławna, zamieniona w 1596 r. na greckokatolicką, którą przekształcono na kościół rzymskokatolicki w 1947 r. W końcu XVI w. miał tu miejsce antyfeudalny bunt chłopów, który został krwawo stłumiony. W grudniu 1918 r. w rejonie wsi dochodziło do walk pomiędzy wojskami polskimi oraz wojskami Ukraińskiej Republiki Ludowej. W końcu września 1939 r. we wsi stacjonował sztab gen. dyw. Tadeusza Piskora dowodzącego wówczas armią „Lublin” i resztkami oddziałów armii „Kraków”.

Dawna cerkiew greckokatolicka, obecnie kościół rzymskokatolicki filialny św. Mikołaja, obecna drewniana, wzniesiona w 1685 r., przebudowana w 1797 r., trójdzielna, jest jednym z najcenniejszych przykładów architektury cerkiewnej w Polsce. Świątynia konstrukcji wieńcowej ma trzy kwadratowe części nakryte ośmiobocznymi kopulami z latarniami. Nawa jest szersza i wyższa w stosunku do prezbiterium i babińca. Poszczególne pomieszczenia są trójkondygnacyjne, zwieńczone pozornymi latarniami, a kondygnacje na zewnątrz oddzielone są okapami. Wewnątrz świątyni fragmenty ikonostasu z XVIII w. i ślady polichromii. Ołtarze ozdobione są wykonanymi współcześnie tkaninami z haftem krzyżykowym. Od 1965 r. świątynia służy wiernym zarówno obrządku łacińskiego, jak i greckokatolickiego.

Obok drewniana dzwonnica z końca XVIII w., murowana bramka w ogrodzeniu z pocz. XIX w., kamienne krzyże bruśnieńskie oraz krzyż z 1988 r. upamiętniający 1000-lecie chrztu Rusi Kijowskiej. Na wzgórzu cerkiewnym 4 pomnikowe lipy drobnolistne o obw. pni 305-475 cm. W lesie na pn. od centrum wsi cmentarz rzymskokatolicki i greckokatolicki, na którym wiele nagrobków z bruśnieńskich warsztatów kamieniarskich, mających napisy w językach polskim i ruskim. Na grobie ukraińskiego poety ludowego Aleksandra Kalinowskiego wystawiono w 1996 r. pomnik ufundowany przez mieszkańców Ukrainy. Ośrodek garncarski – warsztat Nazarczuków produkujący czerwoną, glazurowaną ceramikę użytkową (misy, doniczki, dzbany).

5 km na pn. (dojazd drogami gruntowymi) Kornie. We wsi d. cerkiew greckokatolicka św. Paraskewii, murowana, wzniesiona w 1910 r., w 1947 r. opuszczona, obecnie, od pocz. lat osiemdziesiątych, kościół rzymskokatolicki filialny. Wewnątrz w ołtarzykach ikony Chrystusa Błogosławiącego i św. Paraskewii – z XVIII w. Okazjonalnie odbywają się tu nabożeństwa w obrządku greckokatolickim. Obok świątyni drewniana dzwonnica Z 1910 r., ostatnio starannie odnowiona dzięki staraniom Społecznej Komisji Opieki nad Zabytkami Sztuki Cerkiewnej. Na cmentarzu przycerkiewnym kilkadziesiąt nagrobków z XIX i pocz. XX w. pochodzących z bruśnieńskich warsztatów kamieniarskich oraz zbiorowa mogiła 10 mieszkańców wsi zamordowanym przez NKWD 22 maja 1945 r.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *