Lubaczów – zabytki

Lubaczów – zabytki

Miasto powiatowe (ok. 12 800 mieszk.) położone na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, nad Lubaczówką (prawy dopływ Sanu). Ośrodek przemysłowy (filia huty „Stalowa Wola”). W okolicy eksploatacja złóż gazu ziemnego z pozyskiwaniem z niego siarki. Działa tu muzeum regionalne i Towarzystwo Miłośników Lubaczowa.

Zachował się układ urbanistyczny z prostokątnym rynkiem, założony na pn. zach. od wcześniejszego grodu. Wzniesiony tu w XIV w. drewniany zamek zastąpiono w XV w. murowanym, a w XVIII w. murowanym dworem, który rozebrano w 1949 r. Po II wojnie światowej teren adaptowany na amfiteatr i park miejski. Konkatedrę św. Stanisława Biskupa, św. św. Piotra i Pawła i bł. Jakuba Strzemię wzniesiono w 1899 r. w stylu neoromańskim, znacznie rozbudowano w l. 1981-87. Na zewnątrz tablice upamiętniające walczących i poległych w l. 1914-20 i w czasie II wojny światowej oraz tablica odsłonięta w 1995 r. poświęcona „Żołnierzom Niepodległości”.

Wewnątrz kościoła obraz Matki Boskiej Łaskawej, namalowany w 1598 r. przez Józefa Wolfowicza, pochodzący z katedry lwowskiej, koronowany diademami papieskimi 12 maja 1776 r. przez arcybiskupa Wacława Sierakowskiego i ponownie 19 czerwca 1983 r. w Częstochowie przez papieża Jana Pawła II. Właśnie przed tym obrazem 1 kwietnia 1656 r. w katedrze lwowskiej król Jan Kazimierz składał swoje słynne śluby. Scenę składania ślubów namalował Jan Matejko na swoim ostatnim obrazie, który obecnie jest w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. W kościele znajdują się również XVIII-wieczne obrazy „Apoteoza św. Ewangelisty”, „Święta Anna Samotrzeć” i „Chrystus Milatyński” oraz pochodzące z katedry lwowskiej mosiężne, posrebrzane antependium wykonane w 1936 r. wg proj. Józefa Starzyńskiego. Na antependium przedstawiono sceny rozpoczęcia budowy katedry lwowskiej, ślubowania Jana Kazimierza i poświęcenia sztandaru Orląt Lwowskich przez arcybiskupa Józefa Bilczewskiego w 1920 r.

Neobizantyjska dawna cerkiew greckokatolicka z 1889 r., obecnie kościół rzymskokatolicki paraf. św. Mikołaja Biskupa i Męczennika, neobizantyjska. Od 1994 r. odbywają się tu także nabożeństwa w obrządku bizantyjsko-ukraińskim. Spichlerz podworski z końca XVIII w. – obecnie siedziba Muzeum Regionalnego. W nim ekspozycja archeologiczna, historyczna i etnograficzna. Osobne miejsce zajmują portrety pochodzące z okolicznych pałaców i dworów (m.in. z Narola) – wśród nich portret hetmana Stefana Czarnieckiego z XVIII w., bogata kolekcja ikon, obrazy z pocz. XX w., m.in. Iwana Trusza „Pejzaż wiejski” i J. Kotowskiego „Sanie przed stacją”, oraz ekspozycja związana z wybitnymi Polakami, których losy związane są Lubaczowem i okolicami. Należeli do nich gen. bryg. Józef Kustroń (1892-1939) – dowódca 21 Dywizji Piechoty Górskiej z armii „Kraków”, który poległ 16 września 1939 r. pod Koziejówką, płk Stanisław Dąbek (1897-1939) – dowódca lądowej obrony Wybrzeża w 1939 r„ obrońca Lubaczowa w 1918 r., oraz pochodzący z Lubaczowa – por. Przemysław Inglot (1924-98), w czasie II wojny światowej oficer polskiej 5 Kresowej Dywizji Piechoty walczącej m.in. we Włoszech, w latach powojennych zasłużony dla regionu działacz Organizacji Charytatywnej Kongresu Polonii Amerykańskiej (eksponowany jest jego mundur, odznaczenia i dokumenty wojskowe).

Na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Kościuszki mogiły żołnierzy polskich poległych we wrześniu 1939 r. Cmentarz żydowski (ul. Kościuszki) na pow. 0,71 ha. Zachowało się ok. 200 nagrobków. Pomnik w miejscu pochówku 950 Żydów – ofiar egzekucji w 1942 r. Tablica ku czci płk. Stanisława Dąbka mieszkającego w dzieciństwie w Lubaczowie umieszczona na ścianie Szkoły Podstawowej nr 1. Natomiast tablica upamiętniająca gen. bryg. Józefa Kustronia na ścianie zasadniczej szkoły zawodowej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *